Datacenters: het verzet draait vooral om elektriciteit, zegt MIT

Een week na de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen betoogt MIT Technology Review dat het verzet tegen datacenters minder met een cultuurstrijd te maken heeft dan met elektriciteit. In een analyse van 9 november 2026 concludeert de verslaggever van het tijdschrift, die enkele dagen doorbracht in Ashburn in Virginia, het hart van de grootste datacentercluster ter wereld, bekend als Data Center Alley, dat de sector haar imago kan verbeteren maar de fysieke gevolgen van haar enorme energiehonger niet kan ontlopen. De stelling gaat in tegen de verklaring die de grote techbedrijven verkiezen.

Cultuurstrijd of stroomprobleem?

Twee dagen na de verkiezingen schreef Chris Lehane, hoofd mondiale zaken van OpenAI, dat datacenters «een stand-in zijn geworden voor de onrust van het publiek over betaalbaarheid, bedrijfsmacht en het verlies van controle over de eigen toekomst», volgens MIT Technology Review. De verslaggever werd er niet door overtuigd. Elena Schlossberg, een prominente tegenstander van datacenters in Virginia, zei dat ze «steeds met het hoofd tegen de muur loopt» als de sector de strijd afdoet als cultuurstrijd: «Het ging altijd om stroom.» Het artikel erkent dat sommige demonstranten in Virginia door een bredere anti-techpopulisme worden gedreven en dat ook angst voor banenverlies, existentiële risico's en geconcentreerde bedrijfsmacht het verzet voeden, evenals desinformatie: de meeste locaties gebruiken veel minder water dan velen denken.

Een datacenter is een gebouw vol servers waarvan de stroomvraag die van een groot industrieterrein evenaart. In Loudoun County in Virginia, waar datacenters in een gestaagder tempo zijn gebouwd dan de bliksemsnelle uitbreiding elders in het land, zijn de meeste aangesloten op het bestaande net. Het gemiddelde datacenter in dat deel van Virginia heeft volgens het artikel een vermogen van 54 megawatt, meer dan het verbruik van Denver International Airport. De Equinix-locatie die de verslaggever bezocht, houdt dieselgeneratoren alleen als noodreserve en krijgt haar stroom van het energiebedrijf Dominion Energy, dat een groot deel van zijn elektriciteit uit aardgas haalt.

De route via het net heeft al politieke gevolgen. Na de protesten voerde Virginia regels in die datacenters verplichten de kosten van nieuwe transmissielijnen volledig te betalen, zodat de rekening niet over alle andere klanten wordt verdeeld, meldt MIT Technology Review. Ontwikkelaars vertelden de verslaggever dat ze zich voorbereiden op nieuwe regels die hen bij piekvraag van het net zouden afsluiten. Schlossberg vreest ook de neveneffecten van een overbelast net: meer draaiende dieselgeneratoren, of een Dominion Energy dat fossiele bronnen uitbreidt in plaats van hernieuwbare om aan de vraag te voldoen.

Eigen stroomopwekking verplaatst het probleem naar het platteland

De meeste AI-datacenters die elders in het land worden gebouwd, zijn niet zo ontworpen, aldus het artikel. De schaal die AI-bedrijven willen is zo groot dat ze zich vestigen op het platteland, waar nauwelijks netinfrastructuur is, en hun eigen stroom meebrengen, de zogeheten opwekking achter de meter, vooral met aardgasturbines plus dieselgeneratoren als reserve. Anthropic zou bijvoorbeeld hebben ingestemd met 3,4 miljard dollar voor gasturbines, beschreven als de grootste aankoop van stroomopwekking door een AI-bedrijf; het bedrag komt van het tijdschrift, zonder verdere details. Zelfs met een net in de buurt zou het aanbod tekortschieten: de kleinste datacenters die aantrekkelijk zijn voor AI-training halen 300 megawatt, en de ideale locaties liggen dichter bij 6.000 megawatt, het geschatte verbruik van de stad Chicago, die alleen al binnen de stad door meer dan 20 centrales wordt bediend.

Zelf stroom opwekken neemt de lokale gevolgen niet weg. Aardgasturbines van elke omvang stoten luchtvervuilende stoffen uit, en dieselgeneratoren nog meer. Het artikel herinnert eraan dat Elon Musk volgens het Amerikaanse milieuagentschap EPA luchtkwaliteitswetten overtrad toen hij tientallen turbines plaatste voor een datacenter in Memphis. De conclusie: als een klein stadje wordt gevraagd het equivalent van een Walt Disney World, een internationaal vliegveld, een staalfabriek en de centrales om ze te voeden te verwelkomen, hoeft de terughoudendheid niet te verbazen. Gemeenschappen verwachten van oudsher inspraak wanneer openbare nutsbedrijven infrastructuur van die omvang aanleggen; nu pakken particuliere bedrijven projecten van vergelijkbare grootte aan.

• 54 megawatt: gemiddeld vermogen van een datacenter in dat deel van Virginia, volgens MIT Technology Review.
• 300 megawatt: omvang van de kleinste datacenters die aantrekkelijk zijn voor AI-training; ongeveer 6.000 megawatt voor de ideale.
• 57 tegen 43: stemming in de Senaat op 30 september over de Ratepayer Protection Act, onder de vereiste 60 stemmen (Al Jazeera).
• 417 tegen 3: stemming in het Huis over dezelfde tekst begin september.
• 53 procent: aandeel Amerikanen dat «extreem» of «zeer» bezorgd is over het effect van datacenters op elektriciteitsprijzen of water in hun gemeenschap, in een peiling van september die Al Jazeera aanhaalt.

Washington worstelt tot nu toe met de kostenvraag. Al Jazeera meldde op 30 september dat de Amerikaanse Senaat de Ratepayer Protection Act verwierp, een wet die staatstoezichthouders zou hebben verplicht te overwegen datacenters en andere grootverbruikers de kosten te laten dragen van de infrastructuur die voor hen is aangelegd. De stemming eindigde op 57 tegen 43, ruim onder de 60 stemmen die nodig zijn om een filibuster te doorbreken, nadat het Huis van Afgevaardigden de tekst begin september met 417 tegen 3 had aangenomen. Slechts vier Democraten, Maggie Hassan, Amy Klobuchar, Jon Ossoff en Raphael Warnock, steunden de Republikeinen. Chuck Schumer noemde de wet «tandeloos» en «volledig vrijblijvend», en andere critici zagen er een laatste Republikeinse poging in om vóór de verkiezingen een wetgevende overwinning te boeken.

Wat het Congres bekijkt en wat het niet heeft goedgekeurd

Volgens het advocatenkantoor Thompson Coburn zijn in beide kamers tientallen wetsvoorstellen over datacenters ingediend, maar is er niet één in de plenaire zaal beland. Ze trekken in tegengestelde richtingen. De DATA Act van senator Tom Cotton en vertegenwoordiger Nick Begich zou gekwalificeerde datacenters toestaan volledig netonafhankelijke stroomsystemen te bouwen met minder federale eisen. De GRID Centers Act van senatoren Josh Hawley en Richard Blumenthal zou exploitanten verbieden energiekosten door te berekenen aan consumenten. De PRICE Act zou datacenters verplichten hun eigen elektriciteit op te wekken, en de AI Data Center Moratorium Act zou nieuwbouw pauzeren. Brett Guthrie, voorzitter van de commissie Energie en Handel van het Huis, wil een wet uit 1978, PURPA, wijzigen zodat grootverbruikers de volledige kosten dragen van de infrastructuur die hen bedient, maar het kantoor acht het in een verkiezingsjaar zeer onwaarschijnlijk dat die op het bureau van de president belandt.

Waar de volgende datacenters heen kunnen

MIT Technology Review verwacht dat datacenters die eigen stroom nodig hebben, gaan waar de minste mensen zich kunnen verzetten. Dat kan het Permian Basin zijn, waar een netwerk van gasleidingen eenvoudig aan te sluiten is en de bevolking dun is, of het buitenland: Google kondigde de dag na de verkiezingen aan 15 miljard dollar te besteden aan datacenterprojecten in Maleisië. Elon Musk plaatste uren na de uitslagen dat «datacenters in de ruimte er nu best aantrekkelijk uitzien». Een ontwikkelaar vertelde de verslaggever dat insiders hun ambities minder beperkt zien door publiek verzet dan door een tekort aan elektriciteit. Het artikel voegt toe dat de werkelijke standpunten van nieuw gekozen politici minder negatief kunnen zijn dan in hun campagne; dat is nog onzeker.

Voor een bedrijf dat cloud- en AI-capaciteit inkoopt, is de praktische les dat de prijs en beschikbaarheid van elektriciteit, meer dan het publieke imago, de grens van het rekenaanbod gaan bepalen. Clausules rond stroom, zoals afschakeling bij piekvraag of wie netversterking betaalt, zullen waarschijnlijk meebepalen waar capaciteit komt en wat die kost; het loont om aanbieders te vragen waar hun stroom vandaan komt. Dit is onze eigen gevolgtrekking uit de bronnen, geen gemeld feit.