EY: generatieve AI vervangt belastingprofessionals niet, maar maakt er 'procesontwerpers' van

Met de snelle opmars van generatieve AI en automatiseringstools staat belastingwerk, dat van oudsher sterk leunt op regelgevingsonderzoek, documentbeheer en aangiftes, voor een structurele verandering — en leeft binnen de sector de vraag of belastingprofessionals door AI zullen worden vervangen. EY (Ernst & Young) reageert op die zorg door te stellen dat AI geen talent vervangt, maar belastingprofessionals herpositioneert als 'procesontwerpers', wat hun verschuiving naar werk met hogere toegevoegde waarde versnelt, zoals strategische bedrijfsanalyse en klantadvies.

Om deze verandering aan te sturen en de omscholing van medewerkers te versnellen, is de belastingafdeling van EY sinds 2025 het digitale transformatieprogramma 'Future Tax' aan het uitrollen. Daarbij wordt AI ingebed in het dagelijkse werk en is er een 'bottom-up'-innovatiesysteem opgezet: medewerkers op de werkvloer worden aangemoedigd om ideeën voor AI-toepassingen ter optimalisatie van processen aan te dragen, die vervolgens door een toegewijd team worden ontwikkeld en geïmplementeerd.

Tot vijf keer hogere efficiëntie

Dit model van samenwerking tussen mens en AI heeft al concrete resultaten opgeleverd: de efficiëntie bij verschillende taken steeg met een factor 1 tot 5. Als concreet voorbeeld noemt EY de 'analyse van de groepsstructuur van een cliënt': vroeger had een medewerker meer dan 5 uur nodig om handmatig de aandeelhoudersinformatie op elk niveau op te zoeken en organigrammen met de hand te tekenen. Met AI-ondersteuning verzamelt de AI snel de gegevens en levert een eerste conceptversie van het diagram, terwijl de medewerker zich richt op de controle van logica en nauwkeurigheid — waardoor de totale bewerkingstijd terugvalt tot slechts 1 uur.

De totale bewerkingstijd is drastisch teruggebracht tot 1 uur, wat de efficiëntie sterk verhoogt terwijl de kwaliteit van het resultaat gewaarborgd blijft. AI vervangt geen belastingtalent, het herdefinieert de waarde ervan — bedrijven zullen in de toekomst mensen nodig hebben die professioneel oordeelsvermogen, zakelijk inzicht en technologische vaardigheid combineren.

Vier kerncompetenties om te ontwikkelen

Volgens Lin Zhixiang moeten belastingprofessionals in het AI-tijdperk vier kerncompetenties ontwikkelen door samen te werken met AI. De eerste: loskomen van repetitief werk. Jonge medewerkers in de belastingsector besteedden vroeger enorm veel tijd aan het verzamelen van regelgeving en het samenstellen van documenten; nu AI dit basiswerk overneemt, kunnen jonge talenten hun energie richten op sectoronderzoek, analyse van fiscale planning en communicatie met cliënten, waardoor ze eerder toegang krijgen tot kernprojecten en hun professionele groei versnellen.

De tweede: evolueren van 'uitvoerder' naar 'procesontwerper'. De verandering die AI brengt, beperkt zich niet tot efficiëntie, maar herdefinieert organisatorische rollen, aldus Lin Zhixiang: het talent van morgen moet niet alleen taken uitvoeren, maar ook problemen signaleren, processen optimaliseren en technologie inzetten om de manier van werken te verbeteren, en zo veranderaar worden in plaats van louter uitvoerder.

De derde: vakinhoudelijke expertise en digitale vaardigheden parallel ontwikkelen. Nu generatieve AI wijdverbreid is, volstaat vakkennis alleen niet meer om aan de marktvraag te voldoen: mensen met sterke digitale vaardigheden, het vermogen om problemen te ontleden, kritisch denkvermogen en het vermogen om vakgebiedoverstijgend te leren, hebben een groter ontwikkelingspotentieel.

De vierde: de bespaarde tijd omzetten in een onvervangbare 'vertrouwensrelatie'. De tijd die AI bespaart, moet uiteindelijk ten goede komen aan de cliënt, benadrukt Lin Zhixiang: professionals kunnen die tijd gebruiken om cliënten vaker te bezoeken en deel te nemen aan operationele gesprekken, waardoor belastingadvies verschuift van passief 'vragen beantwoorden' naar proactief 'vroegtijdig waarschuwen'. Die vertrouwensrelatie, die niet te automatiseren is, is het meest centrale bezit van professionele dienstverlening.

Concurrentievermogen wordt gemeten aan groeivermogen, niet aan hoofdtelling

EY constateert dat jongere generaties steeds meer waarde hechten aan de snelheid van hun groei, leermogelijkheden en persoonlijke impact op het werk. Volgens EY wordt het concurrentievermogen van een bedrijf in het AI-tijdperk niet langer bepaald door het aantal talenten dat het in dienst heeft, maar door de vraag of het hen voortdurend kan laten groeien; digitale transformatie is niet alleen het invoeren van nieuwe tools, maar het herontwerpen van het hele model van talentontwikkeling. Dankzij de diepe samenwerking tussen AI en vakinhoudelijke expertise is het belastingwerk erin geslaagd het beeld van een repetitief en onveranderlijk beroep om te buigen. De Taiwanese nieuwssite CnYes (鉅亨網) publiceerde diezelfde dag een bericht dat deze gegevens bevestigt, citeert eveneens Lin Zhixiang en bevestigt het geval van de 'analyse van de groepsstructuur van een cliënt' die van 5 naar 1 uur werd teruggebracht, evenals de efficiëntiewinst van een factor 1 tot 5 door de samenwerking tussen mens en AI.

Voor Nederlandse accountants- en belastingadvieskantoren is de door EY in Taiwan beschreven verschuiving geen ver-van-mijn-bedshow: ook hier zetten de grote kantoren in op de integratie van generatieve AI in fiscale compliance en advieswerk. Voor jonge professionals die de sector betreden, is de boodschap minder een dreiging voor de werkgelegenheid dan een oproep tot vroege positionering: wie vroeg digitale vaardigheden en het door EY beschreven zakelijke inzicht opbouwt, krijgt eerder toegang tot werk met hogere toegevoegde waarde, in plaats van beperkt te blijven tot taken die AI al sneller uitvoert.