Italië legt Meta boete van 805 miljoen op voor toegang tot foto's

Op 14 november 2026 legde de Italiaanse gegevensbeschermingsautoriteit Meta een boete van 805 miljoen euro op (670 miljoen pond, of 887 miljoen dollar volgens de BBC) omdat het bedrijf zonder specifieke toestemming toegang had tot foto's en video's van Android-gebruikers. Volgens de BBC stelt de toezichthouder dat Meta circa 20 miljoen smartphonegebruikers niet goed heeft geïnformeerd dat Facebook toegang had tot hun galerij, en de BBC noemt de boete een van de grootste die een Italiaanse autoriteit ooit aan een techreus heeft opgelegd.

De zaak draait om toestemming, een juridische term die simpelweg de duidelijke, geïnformeerde instemming van een persoon betekent voordat een bedrijf iets gebruikt wat van hem is. Het gaat hier om de inhoud van de galerij van een telefoon. De bronnen die wij hebben gelezen zeggen niet dat deze foto's zijn gebruikt om kunstmatige intelligentie te trainen; daar komen we hieronder op terug.

Wat deed de Facebook-functie precies?

Volgens de BBC gaat de aanklacht over een functie die foto's en video's uit de galerij van de telefoon voorstelt als ideeën voor berichten. Het Portugese medium ECO voegt toe dat de functie sinds 2023 bestaat onder de naam „Galerijsuggesties krijgen terwijl je door Facebook bladert” en dat ze foto's, video's en metadata (de technische gegevens bij een bestand, zoals de datum) gebruikte die op de telefoons zijn opgeslagen.

De kern van het geschil is hoe de toestemming werd gevraagd. Volgens ECO vroeg de app om één algemene toestemming voor toegang tot de galerij, geformuleerd als „andere functies inschakelen”, geldig voor het hele platform en standaard ingeschakeld, zonder te melden dat ze ook de berichtsuggesties toestond. De BBC beschrijft hetzelfde mechanisme als één app-brede machtiging en meldt dat de eerder getoonde mededeling niet duidelijk maakte dat Facebook suggesties kon genereren op basis van galerijfoto's. De Nederlandse site Bright voegt toe dat gebruikers niet duidelijk te zien kregen dat de app daarmee toegang had tot hun volledige fotoarchief.

Volgens de toezichthouder, zoals ECO meldt, gaf dit systeem Facebook permanente toegang tot het hele fotoarchief van de telefoon, zonder dat gebruikers of de autoriteit zelf konden nagaan welke informatie echt werd gebruikt. ECO meldt dat de autoriteit hierin een schending van de Italiaanse privacywet ziet en dat elke toegang tot op een apparaat opgeslagen gegevens vrije en geïnformeerde toestemming vereist, ongeacht of de gegevens worden verzonden en of er schade ontstaat.

Hoe is de boete bepaald en wat moet Meta doen?

Volgens de BBC en ECO woog de toezichthouder meerdere factoren mee bij het bepalen van het bedrag:

• het grote aantal getroffen mensen, volgens de BBC circa 20 miljoen smartphonegebruikers;
• de duur van de overtreding, die volgens de BBC nog voortduurt voor wie de app niet heeft bijgewerkt en voor wie het systeem al toestemming heeft gegeven;
• een eerdere procedure tegen het bedrijf in 2019, volgens ECO;
• de gebrekkige medewerking van Meta tijdens het onderzoek, genoemd door zowel de BBC als ECO.

Volgens ECO was de enige verzachtende omstandigheid dat Meta na de klacht wijzigingen doorvoerde, die de autoriteit te laat en beperkt tot gebruikers die de app bijwerken vond. ECO rekent ook voor dat 805 miljoen euro ongeveer 0,47% van de wereldwijde omzet van de groep is.

Naast het geld heeft Meta volgens de BBC en ECO 60 dagen om de functie standaard uit te schakelen. ECO verduidelijkt dat dit ook geldt voor gebruikers die al toestemming voor de galerij hebben gegeven: Meta moet voor dit hulpmiddel specifieke toestemming vragen en uitleggen hoe het kan worden uitgezet. Het onderzoek begon volgens ECO en Bright in juli 2025 na een melding van een consumentenorganisatie in Bolzano, in Noord-Italië.

Wat zegt Meta?

Een woordvoerder van Meta vertelde de BBC dat het bedrijf van plan is in beroep te gaan. Volgens de BBC is Meta het sterk oneens met de beoordeling van de feiten door de toezichthouder, de toepassing van de wet en de onevenredige hoogte van de boete. Meta beschrijft een eenvoudige functie die mensen helpt foto's en video's op Facebook te plaatsen, die pas werkt nadat op het apparaat toestemming is gegeven en waarvan de toestemming op elk moment in de instellingen kan worden gewijzigd. Het beroep betekent dat de uitkomst nog niet vaststaat.

Is dit een zaak over kunstmatige intelligentie?

Niet op basis van wat wij hebben gelezen. Geen van de drie artikelen zegt dat de foto's zijn gebruikt om een AI-model te trainen of een generatieve assistent te voeden. Ze beschrijven een suggestiefunctie, en de BBC, ECO en Bright presenteren de zaak als een schending van privacy en toestemming. Het als AI-trainingsschandaal voorstellen zou verder gaan dan de bronnen.

Het verband met AI is dus indirect en is onze lezing, geen bevinding van de toezichthouder. Het door ECO gemelde principe is algemeen: toegang tot op een apparaat opgeslagen gegevens vereist specifieke, vrije en geïnformeerde toestemming. Elke assistent of generatieve functie die de galerij van een telefoon wil lezen, of het nu is om berichten voor te stellen, beelden te sorteren of te bewerken, hangt af van dezelfde soort toestemming. Eén allesomvattende machtiging die standaard aanstaat is precies wat de Italiaanse autoriteit hier bekritiseerde.

De BBC wijst er verder op dat Meta vorige maand de hoogste boete uit zijn geschiedenis kreeg voor zijn bedrijfspraktijken: een Amerikaanse rechter in New Mexico gelastte betaling van 25 miljard dollar, nadat hij had vastgesteld dat het bedrijf jarenlang het publiek had voorgelogen over de omgang met Facebook-gebruikersgegevens. Dat is een aparte zaak, maar ze toont de druk op het bedrijf rond gebruikersgegevens.

Wat verandert er voor een Nederlands bedrijf?

Het besluit is genomen op grond van de Italiaanse privacywet en bindt dus geen bedrijf in Nederland. Het laat wel zien wat een Europese toezichthouder bereid is te onderzoeken en te beboeten. Een Nederlands bedrijf dat een mobiele app bouwt, of er een AI-functie aan toevoegt, kan deze zaak als controlelijst gebruiken:

• Vraag toegang tot de fotogalerij apart van andere toestemmingen en zeg duidelijk welke functie die gebruikt.
• Laat zo'n toestemming niet standaard aanstaan en vertrouw niet op één app-brede machtiging voor meerdere functies.
• Kan per functie aantonen welke gegevens worden gelezen en waarvoor, want de Italiaanse autoriteit kritiseerde dat niemand dat kon nagaan.
• Bied gebruikers een eenvoudige manier om de toestemming in te trekken en bewaar een registratie van de verkregen toestemming.

Een kanttekening bij de bronnen: ons verhaal berust op persberichten van de BBC, ECO en Bright, niet op de tekst van het Italiaanse besluit zelf, die wij niet hebben gelezen, en Meta heeft aangekondigd in beroep te gaan.