Auteurs tegen uitgevers en agenten bij Anthropic-schikking

Terwijl Anthropic zich voorbereidt om de eerste cheques te versturen uit zijn schikking van 1,5 miljard dollar wegens auteursrechtinbreuk, zeggen schrijvers te ontdekken dat hun uitgevers -en in sommige gevallen hun literair agenten- aanspraak maken op geld waarvan zij dachten dat het alleen hun toekwam. Sinds deze week de claimberichten zijn verstuurd, plaatsen auteurs op sociale media screenshots waarop uitgevers boeken opeisen waarvan de rechten jaren geleden al aan hen waren teruggegeven, en waarop literaire agentschappen een deel opeisen van betalingen voor werken die zij nooit hebben bezeten.

Waarom Anthropic 1,5 miljard dollar betaalt

De betaling gaat terug op een collectieve rechtszaak over auteursrecht die auteurs tegen Anthropic hadden aangespannen wegens het materiaal dat werd gebruikt om zijn Claude-modellen te trainen. Een federale rechter oordeelde dat het trainen van AI-systemen op auteursrechtelijk beschermde boeken is toegestaan onder de fair-usedoctrine, maar dat het downloaden van die boeken uit illegale bibliotheken dat niet is. Anthropic koos, geconfronteerd met een proces over uitsluitend de piraterijclaims, voor een schikking; de deal, die de auteurs van bijna 500.000 titels dekt, kreeg in juli de definitieve goedkeuring van de rechtbank.

Volgens de voorwaarden van de schikking is elke in aanmerking komende titel 3.000 dollar waard. Volgens een voortgangsrapport dat door de advocaten van de collectieve zaak is ingediend en gemeld door de vakpublicatie Publishers Lunch, heeft Anthropic al 1,05 miljard dollar op een geblokkeerde rekening (escrow) gestort, die al bijna 25 miljoen dollar aan rente heeft opgeleverd, en moet het bedrijf nog eens meer dan 450 miljoen dollar toevoegen. De eerste betalingen, van ongeveer 2.203,56 dollar per titel na aftrek van kosten, vergoedingen voor dienstverlening en uitgaven, staan gepland tussen 1 en 15 november -maar alleen voor titels waarbij «alle rechthebbenden het eens zijn» en de betaalgegevens volledig zijn ingediend.

Wie krijgt het geld -en wie zegt dat dat niet zou moeten

De verdeelregel van de schikking is de bron van het huidige geschil. Is een boek nog leverbaar bij een traditionele uitgever, dan wordt de betaling van 3.000 dollar gelijk verdeeld tussen auteur en uitgever. Is het boek in eigen beheer uitgegeven, of heeft de uitgever het uit de handel laten nemen en de rechten teruggegeven, dan heeft de auteur recht op het volledige bedrag. Om aanspraak te maken op 100 procent moet de teruggave van de rechten echter vóór 10 augustus 2022 hebben plaatsgevonden, de officiële «downloaddatum» van de schikking.

Daar beginnen volgens auteurs de problemen. Thriller- en mysterieschrijfster April Henry vertelde dat HarperCollins aanspraak maakte op een deel van een boek waarvan de rechten al minstens 17 jaar geleden aan haar waren teruggegeven -op dezelfde dag, merkte ze op, dat de uitgever ten onrechte als haar werkgever aan haar account was toegevoegd. Op de vakblog Writers Beware zei Victoria Strauss een golf van klachten van auteurs te hebben ontvangen die in twee categorieën vallen: uitgevers die betaling opeisen voor boeken waarop ze geen rechten meer hebben, en uitgevers die 100 procent van een betaling opeisen terwijl de schikking hun slechts de helft toekent. Strauss zei «terughoudend te zijn om kwade opzet toe te schrijven aan iets dat aannemelijk verklaard kan worden door slechte administratie», maar voegde eraan toe dat de omvang en herhaling van de meldingen die ze ontving, wijzen op iets «veel breder verspreids en systematisch» dan routinefouten. Niet alleen uitgevers krijgen kritiek: Strauss zei ook klachten te hebben ontvangen over literaire agentschappen die aanspraak maken op schikkingsbetalingen, wat ze verrassend noemt «aangezien agenten geen rechthebbenden zijn op de boeken die ze verkopen». Schrijfster Courtney Milan schreef onder haar pseudoniem op Bluesky dat ze het niet acceptabel vindt dat agenten een percentage van de schikking claimen. Directeur van de Authors Guild Mary Rasenberger sloeg een gematigder toon aan: ze vertelde The New York Times dat ze het patroon niet ziet als een opzettelijke «greep» door uitgevers, en dat ze denkt dat het eerder slechte administratie en een verwarrend claimproces weerspiegelt dan kwade opzet.

Het geschil in cijfers

• 1,5 miljard dollar — totale waarde van de Anthropic-schikking
• Bijna 500.000 — boektitels die onder de deal vallen
• 3.000 dollar — verschuldigde betaling per gepirateerde titel
• 50/50 — verdeling auteur-uitgever als het boek nog leverbaar is
• 10 augustus 2022 — uiterste datum voor rechtenteruggave voor een volledige claim
• 1 tot 15 november — verwacht tijdvenster voor de eerste betalingen

Wat dit betekent voor andere AI-auteursrechtzaken

Anthropics schikking is de grootste in zijn soort tot nu toe, en is een referentiepunt geworden voor auteurs en uitgevers die soortgelijke piraterijclaims nastreven tegen andere AI-bedrijven die met hun eigen rechtszaken over training met boeken te maken hebben. De juridische redenering erachter -dat trainen op beschermde tekst fair use kan zijn, maar het betrekken van die tekst uit illegale bibliotheken niet- wordt al aangehaald in andere zaken. Maar de geschillen over de uitbetalingen ondermijnen de aantrekkingskracht van dat model: een spraakmakend schikkingsbedrag garandeert niet dat elke auteur netjes en snel wordt betaald, of zonder strijd met de eigen uitgever of agent over wat hem of haar toekomt. Dat is een waarschuwing voor elke toekomstige schikking met dezelfde structuur, waarbij duizenden rechthebbenden met overlappende claims contract voor contract moeten worden uitgezocht.

Wat dit verandert voor bedrijven die modellen trainen op beschermde content

De les voor elk bedrijf dat modellen traint op auteursrechtelijk beschermde content is niet alleen dat het betrekken van tekst uit illegale kopieën een aansprakelijkheid van miljarden dollars met zich meebrengt -het is dat een schikking die blootstelling niet beëindigt. Anthropic moet nog steeds toezicht houden op de juiste verdeling van de fondsen over bijna 500.000 betwiste titels, een controlelast die het bedrijf nu deelt met elke betrokken uitgever en literair agent, en die zich in het openbaar afspeelt nog voordat er ook maar één betaling is gedaan. Een bedrijf dat een vergelijkbaar risico afweegt, zou niet alleen moeten begroten voor de hoogte van eventuele schadevergoedingen, maar ook voor de jarenlange afhandeling van claims, betwiste verdelingen en reputatieonderzoek die op een schikking van deze omvang volgen.