Telecombazen waarschuwen: VK dreigt achterop te raken in AI-race zonder snellere netwerken

Hoge functionarissen uit de Britse telecomsector waarschuwen dat het Verenigd Koninkrijk achterop dreigt te raken in de wereldwijde race om kunstmatige intelligentie, tenzij de vaste en mobiele netwerken veel sneller worden gemoderniseerd dan nu het geval is. Het publieke debat over AI-infrastructuur ging tot nu toe vooral over datacenters en hun enorme behoefte aan energie en water. Maar naarmate AI breder wordt gebruikt, zeggen sectorleiders dat vaste en mobiele netwerken, die het dagelijkse verkeer dragen, onder vergelijkbare druk komen te staan, doordat consumenten en bedrijven een groeiend volume aan AI-gerelateerde data genereren.

Een netwerk om je voor te schamen

Andrea Donà, netwerkdirecteur bij VodafoneThree — de grootste mobiele aanbieder van het VK, ontstaan uit de fusie van Vodafone en Three — stelt dat de mobiele netwerken van het land nu al moeite hebben om aan de huidige vraag te voldoen, laat staan aan die van morgen. De mobiele dekking in het VK is slechter dan in alle 27 EU-lidstaten en alle andere G7-landen, blijkt uit een recente analyse van consumentenorganisatie Which?, gebaseerd op data van netwerkanalysebedrijf Opensignal. Het VK staat wereldwijd op de 57e plaats voor algehele netwerkprestaties, de 70e voor downloadsnelheden en de 55e voor de betrouwbaarheid die nodig is voor videobellen, streamen en gamen.

Ik schaam me vandaag voor het kwaliteitsniveau van onze netwerken.

Volgens Donà verdient het VK wat mobiele merken als EE, O2 en VodafoneThree kunnen bieden, maar heeft de sector regelgevende hervorming nodig om dat waar te maken — een boodschap net zo goed gericht aan beleidsmakers als aan de eigen sector.

Van Wembley naar alledag

Donà vergelijkt het risico van een door AI veroorzaakte netwerkoverbelasting met de signaaluitval die consumenten nu al ervaren bij grote publieksevenementen — een concert in Wembley Stadium, de Britse Grand Prix in Silverstone, of een interland rugby in Twickenham, wanneer tienduizenden telefoons om dezelfde lokale capaciteit strijden. Volgens hem zijn die incidentele, tijdelijke storingen een voorproefje van hoe de dagelijkse connectiviteit kan aanvoelen zodra kunstmatige intelligentie een constante belasting van het netwerk wordt in plaats van een incidentele.

11 miljard pond voor stand-alone 5G, vertraagd door vergunningsregels

De grote Britse mobiele aanbieders investeren fors in stand-alone 5G-technologie, die veel meer capaciteit en lagere latency ontsluit dan de huidige netwerken. VodafoneThree alleen al heeft 11 miljard pond toegezegd voor deze modernisering. Toch zegt de sector dat vergunningsvertragingen de uitrol afremmen. Volgens Donà wil het bedrijf geen extra zendmastlocaties bouwen — het reduceert zijn landelijke mastennetwerk zelfs met 30% — maar moet het de bestaande locaties moderniseren. Zo'n 96% van de benodigde upgrades betreft bestaande locaties, zegt hij, maar meer dan de helft daarvan vereist alsnog een vorm van omgevingsvergunning, een proces dat operators omschrijven als traag en bureaucratisch. Donà roept de overheid op om vergunningshervorming te behandelen als een groeimaatregel die vrijwel niets kost, en wijst erop dat operators, ondanks hun classificatie als kritieke nationale infrastructuur, niet dezelfde belasting- en energiekortingen krijgen als sectoren zoals datacenters, energie en water.

• Britse mobiele netwerken staan wereldwijd op de 57e plaats voor algehele prestaties
• 70e plaats wereldwijd voor downloadsnelheden
• 55e plaats voor de betrouwbaarheid die nodig is voor bellen, streamen en gamen
• Dekking slechter dan in alle 27 EU-landen en alle andere G7-landen
• VodafoneThree heeft 11 miljard pond toegezegd voor de overstap naar stand-alone 5G
• Zo'n 96% van de benodigde upgrades betreft al bestaande locaties, en meer dan de helft daarvan heeft een vergunning nodig

Een 'pril' vraagstuk dat strategisch dreigt te worden

Een tweede hoge sectorvertegenwoordiger, die anoniem wilde blijven, legde uit dat de link tussen AI en connectiviteit nu weliswaar nog beperkt is, maar binnen twee tot drie jaar een kwestie van nationale concurrentiekracht dreigt te worden, zodra AI wordt ingebouwd in een nieuwe generatie alledaagse apparaten. De vergelijking die hij trekt, is met de trage uitrol van volledig glasvezel in het afgelopen decennium, die pas een politieke prioriteit werd toen het ontbreken ervan als een echt nadeel begon te voelen. Zijn waarschuwing, gericht aan zowel beleidsmakers als AI-bedrijven: netwerken worden vaak pas laat meegewogen — totdat ze het knelpunt worden.

Het netwerk is niet het enige knelpunt

Het connectiviteitstekort van het VK is niet het enige obstakel voor telecomaanbieders om het tempo van AI bij te benen. Een aparte wereldwijde studie van technologieadviesbureau HTEC, waarover ITBrief UK berichtte, ondervroeg 255 telecom-directieleden in de VS, het VK, Duitsland, Spanje, Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten. Minder dan een kwart, 24,8%, denkt dat de eigen organisatie AI snel kan opschalen. Bijna alle respondenten, 99%, melden kritieke personeelstekorten, het scherpst op het gebied van cybersecurity en gegevensbescherming, AI en machine learning, en data-engineering. Bijna de helft, 47,5%, noemt gebrek aan afstemming binnen de directie als grootste barrière voor het opschalen van AI, en 45,1% zegt moeite te hebben AI te integreren in bestaande netwerk- en IT-systemen. Onderzoekers van HTEC schatten dat operators gemiddeld minder dan twee jaar hebben om die kloof te dichten voordat ze permanent achterop raken — een tijdlijn die aansluit bij de urgentie die Britse bestuurders uitspreken over de fysieke netwerkcapaciteit.

Voor Nederlandse bedrijven die actief zijn in het VK, of die AI-intensieve diensten aan Britse klanten willen aanbieden, is de boodschap duidelijk: houd nog jaren rekening met wisselvallige mobiele capaciteit. Het is ook een waarschuwing voor Nederland zelf: de uitrol van mobiele netwerken houdt niet overal gelijke tred met glasvezel, en de Britse casus laat zien dat het oplossen van één knelpunt vaak gewoon een volgend blootlegt, dat onder tijdsdruk veel duurder is om te verhelpen.