Gartner: wereldwijde AI-uitgaven stijgen naar 2.700 miljard dollar

De wereldwijde bestedingen aan kunstmatige intelligentie maken een ongekende schaalsprong door. Volgens een analyse van onderzoeksbureau Gartner bereiken de totale uitgaven aan AI in 2026 een omvang van 2,7 biljoen dollar (2.700 miljard dollar). Dit betekent een stijging van 49,5 procent ten opzichte van het voorgaande jaar. Deze versnelling wordt met name aangedreven door de massale uitbreiding van datacenter- en rekeninfrastructuur enerzijds, en de integratie van geavanceerde AI-functionaliteiten binnen bestaande zakelijke software en platforms anderzijds.

De marktkengetallen weerspiegelen een structurele heroriëntatie van IT-budgetten. Waar eerdere periodes vooral werden gekenmerkt door afzonderlijke experimenten, verschuift het kapitaal nu naar zware fysieke fundamenten en directe integratie in operationele processen. De aanhoudende vraag naar rekenkracht blijft het tempo van de markt bepalen, zelfs nu de kosten voor kritieke onderdelen zoals geheugenchips blijven oplopen.

Datacenterinfrastructuur als fundament van de AI-uitgaven

Binnen de totale uitgaven vormt hardware en datacenterinfrastructuur veruit het grootste segment. Alleen al de infrastructuur is in 2026 goed voor bijna 1,5 biljoen dollar, een substantiële stijging ten opzichte van de ruim 980 miljard dollar uit 2025. Daarmee beslaat deze categorie meer dan de helft van alle wereldwijde AI-investeringen. Gartner voorziet dat deze categorie in 2027 verder zal doorgroeien naar een volume van bijna twee biljoen dollar. De aankoop van voor AI geoptimaliseerde servers door hyperscalers en gespecialiseerde dienstverleners blijft hierbij de belangrijkste kostenpost.

De aanleg van AI-datacentercapaciteit is het grootste infrastructuurproject dat de mensheid ooit heeft ondernomen.

Deze massale investeringsgolf in rekenkracht creëert gunstige marktomstandigheden voor een specifieke groep gespecialiseerde infrastructuur- en cloudleveranciers. Ondernemingen zoals Lambda, Crusoe, CoreWeave, Nebius, Core Scientific en beurskandidaat Nscale zien hun rol in het ecosysteem toenemen doordat zij directe toegang bieden tot schaarse clusters van gespecialiseerde rekenkracht.

• Infrastructuur: stijgt van ruim 980 miljard dollar in 2025 naar bijna 1,5 biljoen dollar in 2026, met een doorgroei naar circa 2 biljoen dollar in 2027.
• AI-software: bereikt in 2026 een totale marktwaarde van ruim 461 miljard dollar, met sterke groei in AI-agents, assistenten en generatieve modellen.
• AI-cybersecurity: groeit van bijna 26 miljard dollar in 2025 naar ruim 51 miljard dollar in 2026.
• AI-diensten: vertegenwoordigen volgens de prognoses een marktpotentieel van 1,2 biljoen dollar richting 2030.

Trough of Disillusionment en de opkomst van embedded AI

Terwijl de uitgaven hard toenemen, bevindt generatieve AI zich volgens Gartner in 2026 nadrukkelijk in de zogeheten 'Trough of Disillusionment' (dal van desillusie). De aanvankelijke overspannen verwachtingen maken plaats voor een nuchtere beoordeling van de werkelijke waardecreatie. Softwareleveranciers over het hele technologiespectrum spelen hierop in door 'agentic AI' en generatieve functies rechtstreeks in te bouwen in hun bestaande softwarepakketten. Hiermee willen zij relevant blijven en zich weren tegen nieuwe, functieoverstijgende AI-agents.

Organisaties geven op hun beurt de voorkeur aan deze eenvoudigere, ingebouwde functionaliteiten van hun gevestigde leveranciers. In plaats van complexe maatwerktrajecten richten zij zich op het stroomlijnen van operationele efficiëntie, het automatiseren van routinematige werkstromen, het verbeteren van klantinteracties en het versterken van besluitvormingsprocessen via reeds vertrouwde softwareomgevingen.

Verschuivende dienstverlening en blijvende organisatorische risico's

Deze voorkeur voor ingebouwde tools heeft een duidelijke weerslag op de markt voor IT-dienstverlening. Lovelock signaleert dat bedrijven minder vaak aankloppen bij externe dienstverleners voor omvangrijke, allesomvattende bedrijfstransformaties. De vraag verschuift naar kleinere, indirecte projecten die gericht zijn op het optimaal benutten en configureren van AI-mogelijkheden binnen bestaande systemen. Gartner verwacht dat de combinatie van strategische transformaties en deze indirecte projecten tegen 2030 een dienstenmarkt van 1,2 biljoen dollar zal ondersteunen.

Opmerkelijk is dat reële operationele risico's kopers niet weerhouden van verdere adoptie. Zorgen over leveranciersafhankelijkheid (vendor lock-in), datasoevereiniteit en ontsporende kosten worden erkend, maar weerhouden organisaties er niet van om de propriëtaire functionaliteiten van hun softwarepartners in te zetten.

Voor bedrijven en organisaties betekent deze marktontwikkeling een concrete verandering in de toewijzing van middelen. In plaats van budgetten te reserveren voor langdurige, op zichzelf staande AI-projecten, ligt de nadruk op het activeren van AI-modules die reeds aanwezig zijn bij bestaande softwareleveranciers. Beslissers moeten hierbij scherp toezien op contractvoorwaarden om licentiekosten en vendor lock-in te beheersen, terwijl de meetbare operationele winst centraal staat boven technologische experimenten.