Meer dan 80 Britse sterren steunen wet over eigendom van je stem

Meer dan 80 acteurs en andere figuren uit de Britse creatieve industrie hebben zich achter Save Our Voices Now geschaard, een campagne die wetgeving eist waarmee mensen het wettelijk eigendom over hun eigen stem krijgen en meer controle over het klonen ervan met kunstmatige intelligentie. Nicola Coughlan, Matt Lucas, Hugh Bonneville, Luke Evans, Jen Brister, Siobhán McSweeney en Pearl Mackie behoren tot de ondertekenaars van een open brief aan premier Andy Burnham, samen met een petitie op de officiële petitiesite van de overheid, Gov.uk.

Bij stemklonen wordt een AI-systeem getraind op een korte opname van iemands stem, om vervolgens synthetische spraak in diezelfde stem te genereren, met woorden die die persoon nooit echt heeft uitgesproken.

De brief vraagt dat elke persoon in het Verenigd Koninkrijk het eigendom van de eigen stem krijgt als onderdeel van zijn of haar wettelijke rechten, zodat het klonen ervan met AI uitdrukkelijke toestemming zou vereisen. De campagne werd mede opgericht door Peter Caulfield, die de inzet ronduit beschreef: "In slechts drie seconden kan je stem, met het juiste AI-systeem, worden gekloond, gestolen en herinterpreteerd zonder dat je het weet. Het is een aflevering van Black Mirror, alleen is dit geen fictie. Het gebeurt nu echt." Hij voegde eraan toe dat "de overheid AI-bedrijven toestaat om de stemmen van artiesten te stelen en er winst mee te maken zonder hun toestemming", terwijl "criminelen AI gebruiken om de identiteit van mensen te klonen en iedereen te bedreigen".

Wat de acteurs zeggen

Bonneville, bekend van Paddington en Downton Abbey, noemde het een kwestie van identiteit: "Mijn stem is uniek, ze is van mij, ze is deel van mijn identiteit. De jouwe ook. Dat is het waard om over te spreken." Hij benadrukte dat het citaat "met de hand geschreven was, niet door AI gegenereerd".

McSweeney, Coughlans tegenspeelster in Derry Girls, ging nog verder en noemde de dreiging existentieel voor het hele beroep: "Ik maak me grote zorgen dat wetgeving, contracten, werkpraktijken, ethiek en de rechten van artiesten niet even snel worden overwogen en beschermd als de AI-technologie vooruitgaat. Dit is een existentieel probleem dat zo snel mogelijk wettelijk geregeld moet worden. Mijn stem is een van mijn werktuigen." Ze zei niet te willen dat AI helemaal buiten de industrie wordt gehouden, maar dat de mens in het proces betrokken moet blijven: "Om mee te bewegen met technologische vooruitgang, zie ik niet in waarom we de mens uit de vergelijking zouden moeten halen. Ons publiek wil die menselijke connectie. Geen AI."

Een dreiging die verder gaat dan privacy

De campagne noemt ook een opvallend cijfer: volgens haar geeft 28% van de Britse volwassenen aan al te zijn benaderd door een oplichter die een stem kloont, waarbij fraudeurs een door AI gegenereerde kopie van een vertrouwde stem — een familielid, een collega, een bekende Brit — gebruiken om geld of informatie los te krijgen. Alice Sockett, voorleesster van audioboeken en een andere medeoprichter van de campagne, vertelde de BBC dat stemdiefstal "elke week toeneemt" en inmiddels "een existentiële bedreiging voor onze hele industrie" vormt.

Denemarken ging al over

Save Our Voices Now wijst naar Denemarken als bewijs dat wetgeving hierover mogelijk is: recente Deense wetshervormingen geven burgers het wettelijk eigendom over hun eigen gezicht, lichaam en stem, waardoor ze de verwijdering van ongeautoriseerde AI-content kunnen eisen en een vergoeding kunnen claimen wanneer die zonder toestemming wordt gebruikt. De campagne wil dat Westminster dat voorbeeld volgt in plaats van te wachten tot de schade zich opstapelt.

Niet elke artiest is het eens

De discussie is zelfs binnen de industrie zelf niet eenduidig. Sommige artiesten beschermen hun stem nu al preventief: Harry Shearer, de stem van meerdere personages uit The Simpsons, zei "met juristen te hebben gesproken" om te voorkomen dat zijn stem na zijn dood wordt nagemaakt. Anderen verwelkomen de technologie juist: de nalatenschap van Gene Wilder gaf onlangs toestemming voor het gebruik van een door AI nagebootste versie van zijn stem om een nieuwe, op Willy Wonka geïnspireerde realityserie van Netflix in te spreken, waarbij zijn weduwe, Karen B. Wilder, zei dat dit zijn "warmte en fantasie ... naar een nieuwe generatie zou brengen, met eerbetoon aan de fans die al decennialang van hem houden".

Wat dit betekent voor Nederlandse stemacteurs

Nederland dubt weinig — buitenlandse films en series worden hier vooral ondertiteld, behalve kinderprogramma's — maar voice-overwerk, animatie, games en de groeiende markt van audioboeken leveren stemacteurs en voorlezers wel degelijk werk. De uitkomst van deze Britse campagne raakt hen rechtstreeks: ze roept de vraag op of hun stem in de toekomst met AI gekloond kan worden om ander materiaal in te spreken zonder hun toestemming of vergoeding. Nederland heeft nog geen wetgeving die specifiek over AI-stemklonen gaat, en steunt vooralsnog op algemeen portretrecht en auteursrecht. Mocht het Verenigd Koninkrijk erin slagen wettelijk eigendom van de stem vast te leggen, dan zou dat naast Denemarken een tweede Europees precedent zijn waarop Nederlandse beroepsverenigingen zich zouden kunnen beroepen om een vergelijkbaar kader te eisen.